Хоёр морины хамгаалалт 1. e2-e4 e7-e5 2. Мg1-f3 Мb8-c6 3. Тf1-c4 Мg8-f6 нүүдлүүдээр эхэлдэг. Гарааны анхны анализ 16-р зууны үеийн Полериогийн гар бичмэлүүдэд байдаг. Гараа хоёр талд олон тооны боломжуудыг өгдөг учраас өнөө үед ч гроссмейстерүүдийн тоглолтуудад багагүй ашиглагддаг. Гарааг П. Морфи, В. Стейниц, А. Алехин зэрэг шатарчид амжилттай хэрэглэж байсны дээр Михаил Чигорин гарааны онолд их хувь нэмрийг оруулсан.  
Хоёр морины хамгаалалтад хар эхний нүүдлүүдээр санаачлагыг авахыг эрмэлздэг. Ихэнх тохиолдолд харилцан нарийн төвөгтэй байрлал үүсдэг. Гарааны судалгаанд эрт үеийн болоод өнөөгийн мастеруудын олон бүтээл зориулагдсан. Зарим нэгэн хувилбарт 20-25 нүүдэл хүртэл боловсруулагдсан байдаг.

Орчин цагт хаалттай гарааны ангилал 30-40 жилийн өмнөхтэй харьцуулбал ихээхэн өөрчлөгдсөн. Өмнө нь хаалттай гараанд цагаан эхний нүүдэлдээ ноёны хүүгээ хоёр нүдээр түлхээгүй бүх гарааг хамруулдаг байсан бол одоо зөвхөн цагаан эхний нүүдлээр бэрсний хүүгээ хоёр нүдээр түлхэн харин хар яг ижил хариу нүүдэл хийдэг гараануудыг хаалттай гэж нэрлэдэг болсон. Өөрөөр хэлбэл өнөө цагт төвд 1. d4 d5 гэсэн шууд хүүний тулалт хийгддэг бэрсний гамбитийн төрлийн эхлэлүүдийг хаалттай гараа гэж үздэг. Иймээс өмнө нь хаалттай гараанд оруулж байсан бусад гараанууд гараанд үүсэх хүүний бүтцийг үндэслэн хагас хаалттай, жигүүрийн гэсэн хоёр бүлэгт хуваагдсан.

Альбиний сөрөг гамбитийн үед цагаан оновчтой зөв тоглохгүй бол нилээд хүндрэлд ордог. Гараанд зөв тоглохгүй бол шатрын өрөгт хожил авна гэдэг тун эргэлзээтэй тул гарааны хичээлүүдийг сайтар судлан өөрийн зэвсэглэлдээ авахыг зөвлөе.

Нээлттэй гараануудын нэг болох ноёны гамбитийн санаа нь е5 хүүг устган f шугамыг нээн d4 нүүдлээр төвийг эзлэн цааш f7 нүдэнд цохилт өгөхөд оршино. Гарааны тухай бүр XVI зуунд Лопесийн бүтээлд анхлан дурдагдсан байдаг. Гарааны боловсруулалт, судалгаа, хөгжилд дундад зууны үеийн Греко, Полерио, Сальвио зэрэг Италийн шатарчид чухал хувь нэмэр оруулсан. XIX зуун хүртэл ноёны гамбит хамгийн дэлгэрсэн гараануудын нэг байсан. Ноёны гамбит хамгийн хурц, нарийн төвөгтэй гараануудын нэг. Орчин цагт тэмцээнүүдэд гарааг хэрэглэх нь ховор болсон ч түргэн тоглолтод чадварлаг ашигладаг тоглогчид цөөнгүй.

Энэхүү гамбит 1896 онд Будапештэд М.Адлер - Г.Мароци нарын өрөгт анх тоглогдсон. Цааш Унгарын И.Абоньи, Ж.Барас, Д.Брейер зэрэг мастерууд дэлгэрэнгүй судалгааг хийснээр нилээд практик амжилтанд хүрсэн ч 1925 онд А.Алехиний хоёр хожлын дараагаар гарааны нэр хүнд унасан байдаг. Өнөө цагт Будапештийн гамбитийг харын тоглолтод ямар нэгэн түвшинд хангалттай зөв арга гэж үздэг ч нилээд эрсдэлтэй. Их мастеруудийн өрөгт гараа ховор тохиолддог.

Гамбитийн жишээ өрөгийг харцгаая