Шатар олон жилийн түүхтэй бараг хүн бүр тоглон сонирхдог тоглоом. Шатрыг мэрэгжлийн түвшинд сурах өөрөө нилээд хүч хөдөлмөр, хөрөнгө мөнгө зарсан нүсэр ажил. Харин шатрыг боломжийн хэмжээнд сонирхогчдын дундаас дээш түвшинд тоглож сурах бол тухайн хүнээс л хамаарна. Энд ямар нэгэн курс, дамжаанд сураад байх шаардлагагүй өөрөө багахан хичээл зүтгэл гаргахад хангалттай. Шатрыг их тоглосноор сайн болно гэж зарим хүмүүс үздэг ч шатрын гарааны онол, тоглолтын үндсэн зарчмуудыг судлан ойлгохгүйгээр их тогловол ур чадварын хувьд тийм ч ахиц гарахгүй хий цаг үрсэн ажил болно гэдгийг санаарай.

Та шатар сонирхдог бол сайтын шатрын хичээлүүд болон гараануудын багц хичээлүүдийг анхааралтай үзэж судлахыг зөвлөе.

А. Нимцовичийн "Миний систем" номны хүүний гинж сэдвийн жишээ өргүүдээс үргэлжлүүлэн толилуулъя. Хүүний гинжин дэх тэмцэл бол шатрын стратегийн маш чухал болоод хүндхэн сэдвүүдийн нэг тул жишээ өргүүдийг сайтар судлан суралцахыг зөвлөе. Хүүний гинжид зөв тоглож чадвал өрөгт давуу байдлыг олж авах сайн зэвсэг гэдгийг сануулъя.

Шатрын тоглолтын нүүдлүүд хугацаагаар хэмжигдэнэ. Ижил тооны нүүдэлд хэн нь олон шатрыг тулаанд оруулсан тал нь хугацааны давуу талыг олж авдаг. Гарааны үндсэн зарчмуудын нэг болох бодоо хурдан хөллөх зарчимыг зөрчвөл өрсөлдөгч талд санаачлагыг алдан өөрөөр хэлбэл нөгөө талыг хугацааны давуу байдалтай болгоно. Гарааны зарчмуудын талаарх хичээлүүдийг дахин сайтар үзэхийг зөвлөж байна. Хичээлүүдэд гарааны зарчмыг умартан өөр зүйлд хэт анхаарсанаас болоод шатарчид хэрхэн бут ниргүүлж байгааг үзүүлсэн сургамжтай өргүүдийг авч үзсэн. Уншигч танд дараах бас нэгэн сургамжтай өргийг толилуулъя.

Бидний үзсэн давхар дайралтын зэрэгцээ практикт их дэлгэрсэн тактикийн арга нь дараа юм. Дараа гэдэг нь шулуун довтолгоо хийдэг (бэрс, тэрэг, тэмээ) боднууд өөрийн ардаа илүү үнэтэй шатар эсвэл обьектыг хааж байгаа өрсөлдөгчийн бод болон хүүг довтлохыг хэлнэ. Эндээс дарааг гурван обьект бүрдүүлдэг гэдэг нь ойлгомжтой. Үүнд 1. Дарагч 2. Холбогч (хаагч) 3. Дараанд орогч тус тус орно. Гэхдээ сүүлийн хоёр нь нэг талынх байх ёстой. Хэрвээ хаагч шатар нь ямар нэгэн чухал нүдийг хааж байгаа бол дараанд хоёр шатар оролцоно.
Бүрэн ба бүрэн бус гэсэн хоёр төрлийн дараа байдаг. Дараанд орогч нь ноён байвал дарааг бүрэн дараа гэх бөгөөд хаагч нь нэг ч нүүдэл хийх боломжгүй байвал ийм дарааг үнэмлэхүй бүрэн гэж хэлдэг. Зарим тохиолдолд хаагч нь дарааны шугамын дагуу нүүдэл хийх боломжтой байдаг ба үүнийг харьцангуй бүрэн дараа гэдэг. Дарааны төрлүүдийг жишээгээр харцгаая.