Математикт харилцан урвуу тоонууд гэж бий. Ямар нэгэн тооны урвуу тоог олохдоо тухайн тоог сөрөг нэг зэрэг дэвшүүлээд гаргадаг.

Жишээ нь 8 ба 8^-1 эсхүл 8 ба 1/8 бол харилцан урвуу тоонууд. Хоёрдахь бичилт өөр хэлбэрээр бичснээс бас л урвуу тоонууд. Урвуу тоонуудыг үржүүлэхэд нэг гардаг. Жишээ нь 8 · 8^-1 = 8 · 1/8 = 8/8 = 1

Хуваах нь нэг тоо нөгөө тоонд хэдэн удаа агуулагдаж буй тодорхойлох арифметикийн үйлдэл.
Хуваалтыг нэг бус удаа давтагдах хасалтаар илэрхийлж болно. Жишээ нь 6 -г 2 -т хуваа гэдэг нь 6 -д 2 хэдэн удаа агуулагдахыг тооцно гэсэн үг. Үүнийu 6-гаас 2-ыг давтан хасч

6 - 2 = 4
4 - 2 = 2
2 - 2 = 0

тодорхойлж болно. 6-гаас 2-ыг давтан 0 хүртэл хасахад 3 удаа хасалтыг хийсэн нь 6 -д 2 гурван удаа /дахин/ агуулагдаж буйг илэрхийлнэ.

Үржвэр дэх үржигдэгч болон үржигчийн өөрчлөлт үржвэрт хэрхэн нөлөөлөхийг авч үзье.

Үржигдхүүнийг ихэсгэх

Үржигдэгч болон үржигчийн аль нэгийг хэд дахин өсгөвөл үржвэр төчнөөн дахин өснө.

Үржвэрийг

a · b = c

тэнцэл хэлбэрээр илэрхийлбэл дээрх шинжийг

(a · m) · b = c · m эсхүл a · (b · m) = c · m

гэж тодорхойлж болно.

Хавтгай дээрх ямар нэгэн A цэг болон a шулууны хувьд уг хавтгайд a шулуунтай харьцангуй тэгш хэмтэй зөвхөн нэг A₁ цэг оршино. Энэхүү a шулууныг хавтгай дээрх a тэнхлэгтэй тэнхлэгийн тэг хэмийн тодорхойлогч гэж ярьдаг. Хэрвээ тэнхлэгийн тэгш хэм өгөгдсөн бол хавтгай дээрх дүрс бүрт a тэнхлэгтэй харьцангуй тэгш хэмтэй дүрс оршино.

Арифметикт суралцаж буй сурагчид арифметикийн үндсэн дөрвөн үйлдлийн дүрэм болоод үйлдлүүдийг оновчтой хурдан хийх аргыг маш сайн эзэмших хэрэгтэй. Эдгээр дүрэм, аргачлалууд алгебрийн илэрхийллийн хувиргалтуудын суурь болдог гэдгийг санаарай. Дүрмүүд энгийн тул сурагчид болон эцэг эхчүүд нэг их анхаарахгүй өнгөрөөснөөс болоод алгебр орж эхлэхэд суурь дүрмүүдээ мэдэхгүйгээс үүдэн хоцрогдол үүсэх цаашлаад математикийн хичээлд дургүй болох шалтгаан ч болох эрсдэлтэй.

Үржих үйлдэлд байр сэлгэх, бүлэглэх, гишүүнчлэн үржүүлэх гэсэн дүрмүүд үйлчилдэг. Эдгээрийг эхнээс нь сайн ойлгон цээжлэх хэрэгтэй.  

Байр сэлгэх

Үржигдхүүн болон үржигчийн байрыг солиход үржвэр өөрчлөгдөхгүй нь доорх зураг дээрх однуудын тоог гаргаж буй хоёр аргаас харагдана.

Үржих бол ижил бүрдүүлэгчдийн нийлбэрийг олох арифметик үйлдэл тул дээрх зураг дээрх однуудын нийт тоог 3·4 эсхүл 4·3 үржвэрээр олох боломжтой. Үржигдхүүн болон үржигчийн байрыг солих боломжтой тул тэдгээрийг үржигдхүүнүүд гэж ч бас нэрлэдэг.

Тэгш хэм гэдэг нь тухайн обьект эсхүл түүний хэсэг тэгш хэмийн төв гэж нэрлэдэг тодорхой цэг, тэнхлэг, хавтгайтай харьцангуйгаар ижил хэмжээ, пропорционалаар байршихыг хэлнэ. Энгийнээр хэлбэл тэгш хэмийн төвтэй харьцангуй байршиж буй хэсгүүд ижилхэн бол үүнийг тэгш хэмтэй гэж хэлнэ.

Математикийн үйлдлүүдэд нэг ба тэг тоонууд онцгой шинжүүдтэй. Үржих үйлдэлд нэг ба тэг

шинжтэй байдаг.

Арифметикийн үндсэн 4 үйлдлийн нэг бол үржих. Нэмэх , хасах үйлдлийн талаар өмнөх хичээлүүдэд үзээд байгаа.

Үржих бол ижил бүрдүүлэгчдийн нийлбэрийг олох арифметик үйлдэл.

Тодорхойлолтыг ойлгох үүднээс дараах жишээг авч үзье.
Зуслангийн хашаандаа нэг эгнээндээ 4 ширхэгээр 3 эгнээ гацуур суулгажээ. Зуслангийн хашаанд нийт хэдэн гацуур суулгасан бэ? Бодлогын нөхцлийг зургаар дүрсэлбэл

байна.

Гурвалжны медиантай холбоотой бодлогууд шалгалт шүүлэгт ихээр орж ирдэг. Иймээс гурвалжны медиан, түүний шинжүүдийг бүрэн мэддэг байх хэрэгтэй.

Гурвалжны оройг эсрэг орших талын дундажтай холбосон хэрчмийг медиан гэнэ.

Дээрх зураг дээр BD хэрчим бол ABC гурвалжны B оройгоос буулгасан медиан юм. Гурвалжин бүр гурван оройтой учраас бүх гурвалжин гурван медиантай байна.