Шатар тоглож сурахын тулд түүний нүүдлээс гадна стратегийн элементүүдийг сайн ойлгон тоглолтын явцад тогтсон дүрмүүдийг зөв хэрэглэж сурсан байх хэрэгтэй. Нүүдлүүд их амархан тул хүмүүс маш хурдан сурдаг ч тоглолтын ур чадвар суух нь тийм ч хөнгөн биш. Таниас ихээхэн хугацаа, хүч хөдөлмөр шаардана. Шатар тоглож байгаа хүмүүсийг харсаар байгаад сайн шатарчин болоод нэгэн харгис ноёнг дийлдэг тухай нэгэн үлгэр байдаг. Зүгээр хараад ихийг сурахгүй тул өөрөө судлан ойлгох нь чухал. Үүнд танд багахан ч гэсэн тус болох үүднээс би Нимцовичийн "Миний систем" номноос чадах хирээрээ орчуулан хүргэж байгаа. Орчуулгын үг хэллэгийн тухайд дутагдалтай зүйлүүдийг та уучилна гэдэгт найдая.

Нимцович өөрийн санааг илэрхийлж байх тэр үед түүний тэргээр хийсэн нүүдлийг "нууцлаг" хэмээн шоглонгуй нэрлэж байсан шүүмжлэгчид байсанг номондоо дурджээ. Ийм төрлийн нүүдлийг дараах байрлалаас харцгаая.
Блекберн - Нимцович. Петербург, 1914

Цагааны 14 дэх нүүдлийн дараа үүссэн байрлал. Хар тэргээр f8 аас e8 -д нууцлаг нүүдлийг хийсэн. Энэхүү нүүдлийг боломжит d3-d4 урагшлалтын эсэргүүцэн сонгосон. Цагаан тохиромжтой үе гарахад л d3-d4 гэж тоглох санаатай. Трf8-e8 шилжилт энэхүү чөлөөлөгдөх нүүдлийг хүндрүүлэх зорилготой. Иймээс тэрэгний нүүдэл урьдчилсан арга хэмжээ маягийн болж ирнэ. "Нууцлаг" гэдэг нь гадаад хэлбэр талаасаа тэрэг одоохондоо хаалттай шугамыг эзлэж байгаа болохоос түүний стратегийн зорилго ерөөсөө биш. Шатруудаар зөвхөн дайралтын нүүдэл хийхийг оролдох нь дундаж тоглогчийн түвшин. Тоглолтыг илүү нарийн ойлгох тусам шатруудаар урьдчилсан ажиллагаа хийхийг оролдох нь бүрэн үндэслэлтэй. Үйл явцын ердийн явцыг тайлбарлая. Ихэнх тохиолдолд хүүний урагшлалтаар хэрэгждэг өрсөлдөгчийн чөлөөлөгдөх маневр үр дүндээ нээлттэй шугамыг бий болгодог. Иймээс бидний мэдэлд байхгүй ч ирээдүйд бий болох шугамыг бид урьдчилан эзлэн өрсөлдөгчид чөлөөлөгдөх маневр явуулахад нь хүндрэл үүсгэх юм. Тэрэгний "нууцлаг" нүүдэл бол ухаалаг стратегийн бүрдүүлэгч хэсэг. Тэрэгнүүд хамгийн идэвхитэй байрлалыг эзлэх ёстой гэсэн өргөн тархсан үзэл байдгийг дурдаад Нимцович тухайн үед тэрэг идэвхитэй ажиллаж байна уу эсхүл идэвхигүй байрлал эзэлсэн гэдгээс өрсөлдөгчийн чөлөөлөгдөх нүүдлийг анхаарах нь хамаагүй илүү гэдгийг батлана гэжээ.

Шатрын дүрмийн мэдлэгээс үүдэн өрсөлдөгчдийн хооронд маргаан гарах нь элбэг байдаг. Энэ хичээлд бид тоглолтыг дэг журамтай байлгахад шатарчин бүр баримталж байх ёстой үндсэн дүрмүүдийг авч үзнэ.

Хүрсэн бол нүү

Нүүх ээлж нь болсон шатарчин (санаатай эсвэл санамсаргүй аль нь ч бай) өөрийн шатарт хүрсэн л бол түүгээр нүүх ёстой. Хэрвээ шатарчин эсрэг талынхаа шатарт хүрсэн бол түүнд ашиггүй байсан ч хүрсэн шатраа идэх ёстой. Шатарчны хүрсэн өөрийн шатар нь боломжит нэг ч нүүдэлгүй, мөн түүнчлэн түүний хүрсэн эсрэг талын шатарыг идэх ямарч бололцоогүй бол ямар нэгэн үр дагаваргүй өөрийн хүссэн нүүдлээ хийдэг. Өөрөөр хэлбэл ямар нэгэн торгууль байх ёсгүй. Шатарчин өөрийн болон хүний шатарт нэгэн зэрэг хүрсэн бол эсрэг талын шатрыг өөрийн шатраар идэх ёстой. Эхлээд өөрийн шатарт хүрээд дараа нь тухайн шатраар идэх боломжгүй эсрэг талын шатарт хүрсэн бол хүрсэн өөрийн шатраар дурын нүүдлээ хийнэ.
Шатруудынхаа эвгүй өрөгдсөн байрлалыг цэгцлэх хэрэгтэй бол зөвхөн өөрийн нүүдэл хийх ээлжинд өрсөлдөгчдөө цэгцлэх тухайгаа мэдэгдээд дараа нь шатартаа хүрнэ. Мэдэгдээгүй бол хүрсэн бол нүү дүрэм үйлчлэх болно.

Хоёр хүн тоглож хорин хүн харна гэдэг шатрын тухай оньсого байдаг. Иймээс шатрыг голдуу хоёр хүн тоглодог. Зарим үед олон хүн өрсөлдөгч хоёрт зөвлөх байдлаар ч тоглох нь бий.  

Шатрын хөлөг

Шатар тоглогч хоёр хүний нэг нь цагаан шатраар (цагаанаар) нөгөө нь хар шатраар (хараар) тоглоно. Тоглоом нь тал бүр нь 8 нүд бүхий квадрат хавтгай дээр явагдах ба үүнийг шатрын хөлөг гэдэг. Эндээс шатрын хөлөг нь нүд гэж нэрлэгдэх 64 жижиг квадратаас бүтдэг. Нүднүүдийн хилийг тодорхой болгохын тулд тэдгээрийг гэгээлэг болон бараан өнгөөр сөөлжүүлэн будаж өгдөг. Гэгээлэг өнгөтэй нүдийг цагаан, бараан өнгийн нүдийг хар нүд гэж нэрлэнэ. Шатар эхлэн суралцагч юуны түрүүнд шатрын хөлөгийг сайтар судалсан байх хэрэгтэй.