1824 онд шотландын шатарчид төвийн эртлэн урагшлалтыг амжилттай хэрэглэсэн Эдинбург -  Лондонгийн шатарчдын захидлаар тоглогдсон өргүүдээс гараа нэрээ авсан. Гэхдээ гарааны тухай анхлан 1750 онд Италийн мастер Эрколе дель Риогийн бүтээлд дурдагдсан бөгөөд гарааны анхны судалгааг 1763 онд Италийн Ж. Лолли "Шатарын тоглоомын онол, практикийн ажиглалт" бүтээлдээ хийсэн байдаг. XIX -р зуунд Шотланд өрөгийн боловсруулалтыг В. Стейниц, Г.Стаунтон, Л.Паульсен нар хийн сүүлд А. Алехин, С.Тартаковер нар оролцсон. Гарааны орчин үеийн онолд Г. Каспаров их хувь нэмэр оруулсан. Тэрээр 1990 онд шотланд гарааг А. Карповийн эсрэг хоёр удаа хэрэглэсэн.
Орчин цагт тэмцээнүүдэд гарааг өргөн хэрэглэдэг.

Хоёр тэмээгээр мадлах нь өмнөх үзсэн техникүүдтэй харьцуулахад арай нарийн боловч онцгой хүндрэлгүй. Энэ эндшпилд хүчтэй тал нь эсрэг ноёны хөдөлгөөнийг ээлж дараатай хязгаарлах харин айлын ноён аль болохоор төвд удахыг хичээх гэсэн өмнөхтэй ижил зарчимаар явагдана. Энд хүртэл шахах ажиллагаанд нэг эсвэл хоёр шатар оролцож байсан бол энэ төгсгөлд ноён болон хоёр тэмээ гурвуулаа заавал оролцох хэрэгтэй. Гурван шатар нягт хамтрахгүй бол мад хийх боломжгүй. Хоёр тэмээтэй байхад эсрэг ноёнг зөвхөн хөлгийн булан эсвэл түүний хамарлах нүдэнд мадлана. Эндээс хөлгийн a1, a2, a7, a8, b1, b8, g1, g8, h1, h2, h7, h8 гэсэн 12 нүдэнд л мад хийх боложтой юм. 

Гарааг 1824 онд английн шатарчин Д.Эванс зохиосон. Эвансын гамбит нь хурц тэмцэлтэй, хоёр талд харилцан боломжууд бүхий сонирхолтой, нарийн гараа. Гарааг А.Андерсен, П.Морфи, М.Чигорин нарын мастерууд тоглолтод чадамгай ашигласан байдаг. Орчин цагт гроссмейстер Е.Свешников болон дэлхийн 13 дахь аварга Г.Каспаров зэрэг олон шатарчдын хүчин зүтгэлээр Эвансын гамбит томоохон тэмцээнүүдэд харагдах болсон.

Хичээлээр 5... Тc5 үргэлжлэлийг авч үзье.

Хоёр морины хамгаалалт 1. e2-e4 e7-e5 2. Мg1-f3 Мb8-c6 3. Тf1-c4 Мg8-f6 нүүдлүүдээр эхэлдэг. Гарааны анхны анализ 16-р зууны үеийн Полериогийн гар бичмэлүүдэд байдаг. Гараа хоёр талд олон тооны боломжуудыг өгдөг учраас өнөө үед ч гроссмейстерүүдийн тоглолтуудад багагүй ашиглагддаг. Гарааг П. Морфи, В. Стейниц, А. Алехин зэрэг шатарчид амжилттай хэрэглэж байсны дээр Михаил Чигорин гарааны онолд их хувь нэмрийг оруулсан.  
Хоёр морины хамгаалалтад хар эхний нүүдлүүдээр санаачлагыг авахыг эрмэлздэг. Ихэнх тохиолдолд харилцан нарийн төвөгтэй байрлал үүсдэг. Гарааны судалгаанд эрт үеийн болоод өнөөгийн мастеруудын олон бүтээл зориулагдсан. Зарим нэгэн хувилбарт 20-25 нүүдэл хүртэл боловсруулагдсан байдаг.