Удирдах операторууд нь програмд чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Эдгээрийг ашиглахгүйгээр ямар нэгэн томоохон програм бичнэ гэж байхгүй. Удирдах операторуудыг дотор нь нөхцөлт, давтагдах (цикл), нөхцөлт биш гэж 3 ангилж болно. Операторуудын тусламжтайгаар програм нь ажиллагаандаа өөрчлөлт оруулах, нэг ижил үйлдлийг давтан хийх эсвэл програмын ажиллагааг зогсоох хүртэл үйлдлүүдийг бие даан хийх боломжтой. Энэ сэдвийг сайн ойлгох нь програм зохиох цаашдын ажиллагаанд их үүрэгтэй.

Нөхцөлт оператор

Нөхцөлт оператор нь тодорхой нөхцлөөс хамаарч програмын ажиллагааны цаашдын үргэлжлэх боломжийг (зам) сонгох хэрэгсэл юм. Жишээ нь бид өдөр бүр цахим шуудангаа шалгахын өмнө хэрэглэгчийн ID, нууц үгээ оруулж өгдөг шүү дээ. Хэрэглэгчийн оруулсан мэдээллийг цахим шуудангийн програм шалгаад хэрвээ мэдээлэл үнэн бол шуудангийн хайрцагт нэвтрүүлж харин мэдээлэл буруу бол дахин оруулахыг шаарддаг. Энэ бол нөхцөлт операторыг ашиглаж байгаа тод жишээ юм.

Компьютерт локал веб сервер суулгах хичээлээр \xampp\htdocs\ хавтаст сайтын нэр бүхий хавтас үүсгээд сайтаа байршуулан туршин үзсэн. Энэ арга нь дараах дутагдалтай.

• Та сайтаа ачааллахдаа http://localhost/blog/ байдлаар хандах болно. Гэхдээ хэдийгээр локал гэсэн ч сайтад хандахдаа www.blog.mn байдлаар хандах нь хамаагүй ойлгомжтой бас илүү бодитой харагдана.
• Сайтын файлуудаа систем байрлах диск дээр байршуулах нь тийм ч сайн арга биш
• Та ганцхан сайттай ажиллаад байхгүй цаашдаа локал сайтын тоо олон болох үед хаяглалд хүндрэл үүсэх магадлалтай.

Иймд бид локал сервер дээр виртуал хостын тохиргоог хийж сурах хэрэгтэй. Ингэснээр дээрх хүндрэлүүдийг үүсгэхгүй байх боломжтой.

PHP (Personal Home Page Tools) гэдэг нь веб сервер дээр HTML хуудас үүсгэхэд зориулагдсан програмчлалын хэл юм. Энэ хэлийг сурснаар та хуудасны тоолуур, зочны хуудас гэх мэт энгийн програмаас хэрэглэгчийн үйлдлийг хянах чадвартай том хэмжээний веб сайтыг зохиох боломжтой. Хэлний бүх боломжийг тайлбарлан бичихэд олон хуудас материал болох хэдий ч хэл нь хэн ч үзэхэд энгийн ойлгомжтой. Өнөөдөр олон мянган програм зохиогчид PHP ашиглаж, сая сая веб сайтууд энэ хэл дээр ажиллаж байна.

Хэлний түүхээс

PHP нь програмчлалын бусад хэлнүүдээс ялгаатай нь хэлийг ямар нэгэн компани эсвэл мундаг програм зохиогч боловсруулаагүй харин Расмус Лердорф гэх жирийн програм зохиогч 1994 онд зохиосон. Хэл зохиосон зорилго нь Расмус өөрийн веб хуудасаа илүү интерактив байдалтай болгох байлаа. Удалгүй Расмус програмчлалын C хэл дээр өгөгдлийн сантай холбогдох боломжтой эхний хувилбарыг гаргасан. Энэ нь хэрэглэгчдэд энгийн веб програм зохиох бололцоог олгосон.
1997 онд веб формтой ажиллах боломжтой PHP/FI 2 (Personal Home Page / Form Interpreter) хувилбар гарсан. Энэ хувилбарыг боловсруулах ажилд нилээд олон хүмүүс оролцон ажилласан байна. Ер нь хэл нь анхнаасаа нээлттэй кодтой байсан нь хэн хүссэн хүн хэлийг боловсронгуй болгох ажилд оролцох боломжийг нээж өгсөн. Эдгээр хүмүүст Зив Сураски (Zeev Suraski), Энди Гутманс (Andi Gutmans) нар нь зүй ёсоор тооцогдоно. Расмус дээрх хүмүүстэй хамтран ажилласны үр дүнд 1998 онд PHP 3 гэсэн албан ёсны хувилбарыг гаргасан. Үүний дараа хэл зохиогчид PHP –г цаашид улам боловсронгуй болгосноор 2000 онд хэлний 4.0 хувилбар гарсан ба эдүгээ хэлний 5.0 хувилбар гараад байгаа билээ.

Php сессиин тухай авч үзье. Хэрэглэгчтэй интерактив харьцаатай сайт хийхийн тулд энэ ойлголтыг сайн ойлгосон байх хэрэгтэй. Тэгэхлээр Php сессии гэж юу вэ? Хэрвээ та Php кукигийн тухай мэдлэгтэй бол сессии нь кукитай их төстэй. Бид Php Cookie хэрхэн ажилладаг вэ? хичээлд интерактив харьцаа үүсгэхийн тулд багахан хэмжээний мэдээллийг хадгалах шаардлага байдаг тухай дурдаж байсан. Мэдээж кукиг ашиглаад байж болох хэдий ч энд жижигхэн асуудал бий.

• Куки бүх асуудлыг шийдэж чадахгүй
• Хэмжээний хувьд хязгаарлагдмал
• Хэрэглэгч кукиг устгах боломжтой

Эдгээр шалтгаануудаас үүдэн бидэнд сайтын бүх файлаас хандах боломжтой глобал хувьсагчидтай төстэй ямар нэгэн мэдээлэл хадгалах орон зай хэрэгтэй.