Шалаанд орсон ноёнд хамгаалах нэг ч арга байхгүй болсон бол юу болох вэ? гэсэн асуулт гарч ирнэ. Ийм тохиолдолд орсон ноёнг үхсэн буюу мад боллоо гэнэ. Мад нь ямарч хамгаалалт байхгүй шалаанд орон тоглолт дуусахыг хэлнэ. Эсрэг талынхаа ноёнг маданд оруулсан тоглогч тухайн өрөгийн ялагч болдог. Хэрвээ тоглолт тэмцээний үед болж байгаа бол дүнгийн хүснэгтэд хожсон хүнд 1 оноо хожигдсон хүнд 0 оноо бичнэ. Тэмцээний төгсгөлд оролцогчдын онооны нийлбэрээр байр эзлүүлдэг. Хамгийн их оноо авсан тоглогч тэмцээний аварга болно.
Мад гэдэг нь шатрын тоглоомын эцсийн зорилго юм. Өөрөөр хэлбэл өрсөлдөгч талууд эсрэг талын ноёнг гарцгүй байдал буюу ямарч хамгаалалтгүй шалаанд оруулахыг хичээх юм.
Шатар эхлэн суралцагчид өрсөлдөгчөө маданд оруулж магадгүй гэж үзэн шалах их дуртай байдаг. Их олон шалаа нь хэрэгтэй байхаас гадна ашиггүй тэрч бүү хэл өрсөлдөгчийн байрлалыг сайжруулах хортой байх ч бий. Ямар нэгэн нүүдэл хийхийн өмнө түүний үр дүнг сайтар тооцож сурах нь чухал.

Шатрын тоглолтод хар тал хэрэглэдэг олон төрлийн хуучин энэтхэг байгуулалт эртнээс орж ирсэн хэдий ч цаг хугацааны явцад зарим өөр гараануудын адилаар илүү темптэйгээр хуучин энэтхэг хамгаалалтаар цагаан тоглох санаа үүссэн. Өнөө цагт хуучин энэтхэг гараа гарааны давууд тэмүүлэхгүйгээр хэдийгээр нарийн ч тэнцүүхэн тоглолтыг хүссэн шатарчдын дунд ихээхэн өргөн дэлгэрсэн.

Англи гарааны 5-р хэсгийн хичээлийн өмнө өөрөө буюу бие даан суралцах талаар хэдэн зүйлийг дурдая. Ямарч зүйлийг сурахад хүнээс нилээд хүчин чармайлтыг шаарддаг. Үүнд

• Зорилгоо зөв тодорхойлох
• Зорилгодоо хүрэх замаасаа хазайхгүй байх
• Өөрийгөө удирдах
• Цагаа зөв төлөвлөх
• Хуваарийн дагуу тогтмол судлах

гээд дурдаад байвал нилээд олон зүйлүүд бий. Энд хамгийн эхний ээлжийнх гэж үзсэн хэсгийг орууллаа. Та ямарч хэлбэрээр суралцаж байсан эдгээр зүйлийг заавал даган биелүүлэх хэрэгтэй. Аль нэгийг буруу хийх эсхүл орхивол сурна гэхэд тун эргэлзээтэй. Одоо тун удахгүй сургалт онлайн хэлбэрт бүрэн шилжих болов уу гэж бодож байгаа. Иймээс одооноос бие даан суралцах өөрийн аргатай болохыг бодох цаг болсон. Жишээ болгоод Зорилгоо зөв тодорхойлохыг аваад үзье. Ямар мэрэгжил эзэмшин ямар амжилтанд хүрэхээ тодорхойлоогүй байж сургуульд орсон бол хий дэмий цаг, мөнгөө үрсэн л ажил болохыг бүгд мэдэх байх. Бусад хүчин зүйлсийг бодоод үзээрэй. Суралцах өөрийн аргатай болоход шатар маш тохиромжтой гэж бодож байна. Шатар сурахад хүнд биш, сонирхолтой, хувилбар олонтой, сэтгэн бодох, юмыг эргэцүүлэн бодож сурах гээд олон зүйлийг өгнө. Иймээс хүмүүс хүүхдүүдээ хамгийн эхлээд шатарт сургах хүсэлтэй байдаг байх. Өөрөө мэдэхгүй байж хүүхдийг ямар нэгэн курс дамжаанд өгөөд, зэрэг дэв хайн энд тэндийнх тэмцээн хэсүүлээд байх нь ердөө сайн ажил биш байх. Бүх хүүхдүүд шатарчин болох албагүй харин шатар гайгуй тоглодог байх нь чухал гэдгийг бодоорой.

Шатар эхлэн суралцагч мэдэх хэрэгтэй өргүүдийн талаар энэ хичээлээрээ үзье. Эдгээр өргүүд маш богинохон энгийн мэт боловч эхлэн суралцагчид ихээр гаргадаг алдаануудыг сурснаар өөрийн тоглолтондоо гаргахгүй байхад сургамжтай. Шатарт алдаа гарах нь хожигдохын эхлэл. Алдаж нүүгээд буцах нь бүр муу алдаа. Иймээс алдаануудыг мэддэг аль болохоор гаргалгүй тоглож сурах нь чухал.