Нотгүйгээр хөгжимчин юу ч хийж чадахгүйн адилаар шатарчдад шатрын тэмдэглэгээ зайлшгүй хэрэгтэй байдаг. Шатарын ном унших өргийг бичихэд энэхүү тэмдэглэгээ хэрэгтэй. Нэг ч шатар сонирхогч сургалтын гарын авлагагүйгээр өөрийн ур чадварыг дээшлүүлэх боломжгүй. Сургалтын материалуудаас өөрийн алдааг олох, өнгөрсөн болон орчин үеийн мастеруудын тоглолтууд, практикт тохиолдсон сургамжтай жишээнүүдээс суралцана. Сургалтын ном байхгүй байсан бол туршлага сууж эхлэн суралцагчаас мастер болох зам асар урт байх нь ойлгомжтой.
Шатрын хөлөг дээрх шатруудын байрлал, тоглолтын явцыг тэмдэглэх тусгай систем нь шатарчдын үнэлж барашгүй туслах болдог ба түүнийг шатрын бичилт гэнэ.

Өрөгийн дунд хэсэгт нилээд сайн тоглож байгаад эндшпильд /төгссгөл/ юу ч хийж чадахгүй сонирхогчид ихээр таардаг. Сайн тоглолтын үндсэн шинжүүдийн нэг бол өргийн дунд ч, төгсгөлд ч ижилхэн сайн тоглох юм. Гэхдээ суралцагчид эхлээд тоглолтын төгсгөлд бус эхэн ба дунд хэсэгт туршлага хуримтлуулах нь хэвийн зүйл ч энэхүү дутагдлаас аль болохоор хурдан салах хэрэгтэй. Төгсгөл бол өргийн дунд хэсгийн ширүүн тэмцлийн залхуутай төгсгөл биш гэдгийг суралцагчид ойлгох хэрэгтэй. Эндшпиль нь тоглолтын дунд хэсэгт олон авсан (материалын давуу) давуу байдлаа бодитоор хожил болгох өргийн хэсэг болохоос ямар нэгэн хэсгийн дагавар ердөө биш.

Англи гарааны 5-р хэсгийн хичээлийн өмнө өөрөө буюу бие даан суралцах талаар хэдэн зүйлийг дурдая. Ямарч зүйлийг сурахад хүнээс нилээд хүчин чармайлтыг шаарддаг. Үүнд

• Зорилгоо зөв тодорхойлох
• Зорилгодоо хүрэх замаасаа хазайхгүй байх
• Өөрийгөө удирдах
• Цагаа зөв төлөвлөх
• Хуваарийн дагуу тогтмол судлах

гээд дурдаад байвал нилээд олон зүйлүүд бий. Энд хамгийн эхний ээлжийнх гэж үзсэн хэсгийг орууллаа. Та ямарч хэлбэрээр суралцаж байсан эдгээр зүйлийг заавал даган биелүүлэх хэрэгтэй. Аль нэгийг буруу хийх эсхүл орхивол сурна гэхэд тун эргэлзээтэй. Одоо тун удахгүй сургалт онлайн хэлбэрт бүрэн шилжих болов уу гэж бодож байгаа. Иймээс одооноос бие даан суралцах өөрийн аргатай болохыг бодох цаг болсон. Жишээ болгоод Зорилгоо зөв тодорхойлохыг аваад үзье. Ямар мэрэгжил эзэмшин ямар амжилтанд хүрэхээ тодорхойлоогүй байж сургуульд орсон бол хий дэмий цаг, мөнгөө үрсэн л ажил болохыг бүгд мэдэх байх. Бусад хүчин зүйлсийг бодоод үзээрэй. Суралцах өөрийн аргатай болоход шатар маш тохиромжтой гэж бодож байна. Шатар сурахад хүнд биш, сонирхолтой, хувилбар олонтой, сэтгэн бодох, юмыг эргэцүүлэн бодож сурах гээд олон зүйлийг өгнө. Иймээс хүмүүс хүүхдүүдээ хамгийн эхлээд шатарт сургах хүсэлтэй байдаг байх. Өөрөө мэдэхгүй байж хүүхдийг ямар нэгэн курс дамжаанд өгөөд, зэрэг дэв хайн энд тэндийнх тэмцээн хэсүүлээд байх нь ердөө сайн ажил биш байх. Бүх хүүхдүүд шатарчин болох албагүй харин шатар гайгуй тоглодог байх нь чухал гэдгийг бодоорой.

Арон Исаевич Нимцовичийн "Миний систем" гэдэг шатрын номоос үргэлжлүүлэн таницуулъя.

Тав. Хурцадмал байдлыг даран хөлөлгөөний эсхүл тоглолтын чөлөөлөлтийг хийх. Тоглолтын чөлөөт хөлөлгөөнд саад болсон өрсөлдөгчийн эсрэг маневрууд асуудал үүсгэж эхэлбэл ийм байдлыг шийдвэртэй, хурдан дуусгах шаардлагатай. Энд хагас дутуу шийдэл байж таарахгүй. Үүнийг дараах жишээгээр тайлбарлая. 1. e4 e5 2. Мf3 Мc6 3. d4 d5. Харын сүүлийн нүүдэл эрсдэлтэй. Цагааны 3. d4 идэвхитэй нүүдэлд хар яг ийм байдлаар шууд хариу барих гэсний хэрэггүй. Энэ нь цаашдын зарим хүндрэлүүдийн эх үүсвэр. 4. exd5 Бxd5 5. Мc3 Тb4. Хар гараанд бэрсээрээ хоёрдахь нүүдэл хийх асуудлаас түр салсан. Гэвч 6. Тd2 -ийн дараа зарим нэгэн хүндрэл гарч ирсэн. Бэрсээ хөдөлгөх нь темп алдахад хүргэнэ.