Өмнөх хичээлүүдээр бид ерөнхий үржигдхүүнийг хаалтнаас гаргах, бүлэглэх гэсэн хоёр аргыг сурсан. Энэ удаа үржүүлэхийн хураангуй томьёог ашиглах хүчирхэг аргатай танилцах болно. Үүнийг сурагч бүр мэднэ. Томьёонуудыг ч сайн мэднэ гэж бодож байна. Тэгвэл энэ тухай ярих хэрэг байгаа юм уу гэсэн асуулт гарч болох юм. Томьёонуудыг математикт маш өргөнөөр ашигладаг. Тэдгээрийг үржүүлэх, бутархайг эмхэтгэх, тэгшитгэл бодох, интеграл тооцох гээд хэрэглэхгүй газаргүй. Иймээс эдгээр томьёонууд хаанаас гарч ирсэн, юунд хэрэгтэй, хэрхэн тогтоох, яаж хэрэглэх гээд шуудхан хэлэхэд авч үзэх зүйлүүд байна аа. Сурагчид томьёог сайн цээжилсэн мөртлөө бодлого дээр очоод бараг мэдэггүй хүн шиг болдог. Өөрөөр хэлбэл ашиглах тал дээр ноотой.

Нэг хавтгай дээр орших хоорондоо огтлолцодгүй /Зур. 11/ AB ба CD шулуунуудыг паралель шулуун гэдэг бөгөөд AB || CD гэж тэмдэглэнэ. Паралель шугамын нэг дээр байрлах цэг нөгөө шугаман дээр байрлах цэгээс ижил зайд байна. Паралель шугамын хоорондох өнцөгийг тэг гэж үздэг. Нэг чигт чиглэсэн хоёр паралель цацрагийн хоорондох өнцөг тэгтэй , эсрэг чиглэлтэй тохиолдолд тэнцүү. KM шулуунтай перпендикуляр AB, CD, EF /Зур. 12/  шулуунууд нь өөр хоорондоо паралель байна. Паралель хоёр шулуунтай перпендикуляр шулууны урт нь паралель шулуунуудын хоорондын зай болно.

Энэ хичээлд язгуур агуулсан буюу иррационал илэрхийллийг эмхэтгэх хоёр аргын талаар авч үзье. Иррационал илэрхийллийг эмхэтгэх бодлогууд шалгалтанд нилээд түгээмэл ирдэг бөгөөд сурагчид ийм төрлийн илэрхийллийг эмхэтгэхдээ төдийлөн сайн биш байдаг. Иймд энэхүү универсал аргыг сайтар ойлгосон байхад эмхэтгэх боломжтой ямарч төрлийн иррационал илэрхийллийг эмхэтгэж чадах юм.

хэлбэрийн илэрхийллийг эмхэтгэх

Язгуур алгуулсан илэрхийллийн нэг төрөл бол хэлбэрийн бодлого байдаг. Ерөнхий тохиолдолд илэрхийллийг хэлбэрийн хоёр гишүүнтийн квадрат байдлаар хувиргахыг оролдох хэрэгтэй. a, b, c - том тоонууд биш байвал үүнийг амархан хийдэг. Харин a, b, c "эвгүй" өгөгдсөн бол хоёр гишүүнтийн квадратыг ялгаж чадахгүйд хүрнэ.

Сэлгэмэл

гэсэн n ширхэг ялгаатай элементийг авъя. Зөвхөн байрыг нь солих замаар бүх боломжит хувилбарыг гаргая. Ингэхдээ хувилбар болгонд n ширхэг элемент байна. Ийм байдлаар гаргаж авсан хувилбар бүрийг сэлгэмэл гэнэ. n элементээс гаргах сэлгэмэлийн нийт тоог P_n гэж тэмдэглэнэ. Энэ тоо нь 1 ээс n хүртэлх бүх тоонуудын үржвэртэй тэнцүү байдаг.

1·2·3·…·( n−1 )·n үржвэрийг хураангуй байдлаар n! гэж тэмдэглэдэг бөгөөд факториал гэж нэрлэдэг. 0!=1 байдаг.

Жишээ:
a, b, c гэсэн 3 элементээс гарах сэлгэмэлийн тоог ол.

Бодолт:
Сэлгэмэлийн тоог олох томьёогоор болно. Үнэхээр дээрх 3 элементээс abc, acb, bac, bca, cab, cba гэсэн 6 сэлгэмэл гаргаж болно.