Ялгавар дахь хасагдагчийг эсрэг тэмдэгтэйгээр авбал ялгаварыг нийлбэрээр сольж болно. Нийлбэрийн энэ шинжийг

a - b = a + (-b)

ерөнхий томьёогоор илэрхийлж болно. Эндээс дурын ялгаварыг нийлбэрээр сольж болохыг энэ томьёо илэрхийлнэ. Иймээс алгебрт хасах, нэмэх үйлдэлүүд оролцсон дурын илэрхийллийг нийлбэр гэж үзэж болно.

Арифметикийн үйлдлүүдийн шинжүүдийг мэдэхгүй ч хүмүүс тэдгээрийг тооцоонд өргөн ашигладаг. Энэ удаа үржвэрийн шинжүүдийг аьч үзье.

Байр солих шинж.

Үржигдхүүнүүдийн байрыг солиход үржвэр өөрчлөлгдөхгүй. Өөрөөр хэлбэл үржвэрт орж буй гишүүдийн байрыг солиход үржвэрт нөлөөлөхгүй гэсэн үг. Эндээс дурын a, b тоонууд эсхүл илэрхийллийн хувьд a·b=b·a байна.

Жишээ

6·7=7·6 = 42
4·2·3=3·2·4 = 24
a·b·c=c·a·b=b·c·a

Нийлбэрийн шинжүүдийг сурагчид сайн мэддэг. Хүмүүс тоонуудын нийлбэрийг хурдан тооцоход эдгээр шинжүүдийг тогтмол хэрэглэдэг ч яг ямар шинж гэдгийг төдийлөн мэдээд байдаггүй.

Математикийн бүх илэрхийллүүд хамгийн сүүлд хийгдэх үйлдлээрээ нэрлэгддэг. Үүнийг сайн тогтоон аваарай. Учир нь сурагчид илэрхийллийг хараад a дээр нэмэх b хасах нь c үржих нь d гэх мэтээр унших гээд байх нь элбэг. Энэ нь таны алгебрийн анхан шатны мэдлэггүй гэж үзэхэд хүргэх том асуудал болохыг сануулъя.

Иймээс хичээлээр илэрхийллийг хэрхэн зөв уншихыг сурцгаая.

Алгебрийн илэрхийлэл гэдэг нь тооны оронд үсэг болон цифр байж болох хэлбэрээр зохиогдсон бичлэг. Өөрөөр хэлбэл үсэг болон тоонууд холилдон орсон бичлэг. Үүний дээр алгебрийн илэрхийлэл арифметикийн үйлдлүүдийн тэмдэгүүд болон хаалтыг агуулж байж болно.
Алгебрт тоог тэмдэглэсэн дурын үсэг, цифрүүдээр дүрслэгдсэн дурын тоог алгебрийн илэрхийлэл гэж үздэг. Томьёонд агуулагдаж буй алгебрийн илэрхийллийн үсгүүдийг өгөгдсөн тоонуудаар орлуулан заагдсан үйлдлүүдийг хийн арифметикийн тодорхой бодлогуудад хэрэглэдэг.

Алгебрийн ухагдхуун, илэрхийлэл, тэгшитгэл, тэнцэл биш гээд бүхий л зүйлийн тэмдэглэгээнд латин болон грек үсгийг голдуу ашигладаг тул үсгүүдийг тогтоон цээжилсэн байх хэрэгтэй.

Координатийн шулуун дээрх хоёр цэгийн хоорондын зай нь тэдгээрийн координатуудын ялгаварын модултай тэнцүү. Үүнийг математикийн хэлээр буюу томьёогоор илэрхийлбэл

AB=|a-b|

юм. Энд A, B бол координатийн шулуун дээрх дурын хоёр цэг бөгөөд a, b нь тэдгээрийн координатууд.

Тоон завсар гэдэг нь координатийн шулуунд дүрсэлж болох тоон ологлог юм. Тоон завсарт цацраг, хэрчим, интервал, хагас интервалууд орно. Тоон олонлогуудыг функцийн тодорхойлогдох болон утгын муж, тэнцэлтгэл бишийн шийдүүд, тэнцэтгэл биш зэрэгт өргөн ашигладаг тул тэдгээрийн хэлбэр, тэмдэглэгээг бүрэн ойлгон мэдсэн байх хэрэгтэй.

Тоон тэнхлэг хичээлээр тоон тэнхлэг ухагдхууныг үзсэн. Тэгвэл хавтгайд хоорондоо перпендикуляр OX, OY тоон тэнхлэгийг байгуулбал тэднийг координатийн тэнхлэг гэж нэрлэдэг. Хэвтээ OX тэнхлэгийг абсцисс (x тэнхлэг) харин босоо OY тэнхлэгийг ординат (y тэнхлэг) гэнэ.

Алгебрт тоон эсхүл координатийн тэнхлэг ойлголт чухал үүрэгтэй. Иймээс хичээлээр тоон тэнхлэг ухагдхууны талаар авч үзье.
Эхлэлийн цэг, эерэг чиглэл болон нэгж хэрчмийг тэмдэглэсэн шулууныг координатийн буюу тоон тэнхлэг гэнэ. O эхлэлийн цэгтэй эерэг чиглэлийг сумаар заасан доорх шулууныг авч үзье.