Энэ хэсэгт бид хавтгай дүрсийн талбайг олоход өргөн хэрэглэдэг томьёонуудыг авч үзнэ.
Квадрат /Зур. 58/ a - тал , d - диагнал.

Тэгш өнцөгт /Зур. 59/ a, b - талууд.

Зөв олон өнцөгт

Өнцгүүд нь тойрог дээр байрлах олон өнцөгтийг тойрогт багтсан /Зур. 54/, талууд нь тойргийн шүргэгч болж байгаа олон өнцөгтийг тойрог багтаасан /Зур. 55/ гэж нэрлэдэг.

Олон өнцөгтийн орой дээгүүр дайрч өнгөрч байгаа тойргийг багтаасан тойрог /Зур. 54/, олон өнцөгтийн талууд нь шүргэгч болж байгаа тойргийг багтсан тойрог /Зур. 55/ гэж бас нэрлэдэг.

Цэг

Цэгүүдийн геометр байрлал. – энэ нь өгөгдсөн тодорхой нөхцлийг хангах бүх цэгийн олонлог.

Жишээ 1
Дурын хэрчмийн дундажид буулгасан перпендикуляр нь энэ хэрчмийн төгсгөлүүдээс ижил зайд орших цэгүүдийн геометр байрлал / бүх цэгийн олонлог / юм. PO  AB ба  AO = OB гэе

Тэгвэл дундажийн перпендикуляр дээрх дурын P цэг нь AB хэрчмийн төгсгөлүүд A , B ээс d тэй тэнцүү ижил зайд байна.

Хавтгай дүрсийн бүх хэмжээг нэг ижил тоо / ихэсгэх эсвэл багасгах / дахин өөрчлөхөд гарсан дүрс анхны дүрс хоёрыг төстэй гэнэ. Хоёр төстэй дүрсийн хувьд тэдгээрийн харгалзах өнцгүүд тэнцүү. Нэг дүрс дээрх A, B, C, D цэгүүд нь нөгөө дүрс дээрх a, b, c, d цэгүүдтэй харгалзаж байвал гэх мэт байна.
ABCDEF ба abcdef хоёр олон өнцөгт  /Зур. 37/ төстэй бол, тэдгээрийн өнцгүүд тэнцүү , харин талууд нь порпорционал байна.

Паралелграм ба трапец

Эсрэг талууд нь хос хосоороо паралел байдаг дөрвөн өнцөгтийг паралелграм гэнэ. /Зур. 32/

Паралелграмын эсрэг байрлах дурын хоёр талыг сууриуд гэх бөгөөд тэдгээрийн хоорондох зайг өндөр гэдэг. / BE, Зур. 32/

Гурван талтай / эсвэл гурван өнцөгтэй / олон өнцөгтийг гурвалжин гэнэ. Гурвалжингийн талуудыг голдуу жижиг үсгээр , талын эсрэг орших оройг том үсгээр тэмдэглэдэг.

Гурвалжингийн бүх гурван өнцөг нь /Зур. 20/ хурц байвал хурц өнцөгт , аль нэг өнцөг нь /Зур. 21/ тэгш байвал тэгш өнцөгт гурвалжин гэж нэрлэнэ. Тэгш өнцөгт гурвалжны тэгш өнцгийг үүсгэж байгаа a, b талуудыг катетууд, харин тэгш өнцгийн эсрэг орших талыг гипотенуз гэдэг. Гурвалжингийн аль нэг өнцөг нь /Зур. 22/ мохоо байвал мохоо өнцөгт гурвалжин гэнэ.

Хэрчмүүдээр бүрэн хаагдсан хавтгай дүрсийг олон өнцөгт гэнэ. Өнцгийн тооноосоо хамааран олон өнцөгт нь гурвалжин, дөрвөлжин, таван өнцөгт, зургаан өнцөгт гэх мэтээр байж болно. /Зур. 17/ дээр ABCDEF гэсэн зургаан өнцөгтийг үзүүлсэн байна. A, B, C, D, E, F цэгүүдийг олон өнцөгтийн орой гэнэ.

Хавгайн геометрт ихэнхдээ ашиглагддаг аксиомуудыг авч үзье

1. Харьяаллын аксиом. Хавтгай дээрх дурын хоёр цэгийг дайруулж цорын ганц  шулуун татна.
2. Дарааллын аксиом. Шулуун дээрх гурван цэгээс хоёр цэгийнхээ дунд орших нэг цэг олдоно.
3. Хэрчим өнцөгийн тэнцлийн аксиом. Хэрвээ хоёр өнцөг юмуу хэрчим гуравдагч өнцөг юмуу хэрчимтэй тэнцүү бол тэдгээр нь өөр хоорондоо тэнцүү байна.
4. Паралель шулууны аксиом. Шулууны гадна орших дурын нэг цэгийг дайруулан уг шулуунтай паралель цорын ганц шулуун татаж болно.
5. Үргэлжлэлийн аксиом. / Архимедын аксиом /  AB ба CD дурын хоёр хэрчмийн хувьд гэсэн төгсгөлөг цэгийн багц байна. Тэгвэл AB хэрчим дээр байгаа хэрчмүүд нь CD дээрх хэрчмүүдтэй тэнцүү бөгөөд A ба хооронд B цэг оршино.

Нэг хавтгай дээр орших хоорондоо огтлолцодгүй /Зур. 11/ AB ба CD шулуунуудыг паралель шулуун гэдэг бөгөөд AB || CD гэж тэмдэглэнэ. Паралель шугамын нэг дээр байрлах цэг нөгөө шугаман дээр байрлах цэгээс ижил зайд байна. Паралель шугамын хоорондох өнцөгийг тэг гэж үздэг. Нэг чигт чиглэсэн хоёр паралель цацрагийн хоорондох өнцөг тэгтэй , эсрэг чиглэлтэй тохиолдолд тэнцүү. KM шулуунтай перпендикуляр AB, CD, EF /Зур. 12/  шулуунууд нь өөр хоорондоо паралель байна. Паралель хоёр шулуунтай перпендикуляр шулууны урт нь паралель шулуунуудын хоорондын зай болно.

O гэсэн нэг цэгээс / өнцгийн орой / гарсан OA , OB хоёр цацрагаас / өнцгийн талууд / үүссэн геометрийн дүрсийг өнцөг гэнэ. /Зур. 1/

Өнгийг тэмдэг ба өнцгийн орой, төгсгөлүүдийг заасан 3 үсгээр гэж тэмдэглэнэ. Ингэхдээ оройг илэрхийлэх үсгийг дунд нь бичнэ. Өнцгийг OA цацраг O оройг тойрон OB цацрагтай давхцах хүртэл эргэлтээр хэмжинэ. Радиан ба градус гэсэн хоёр нэгжийг өнцгийн хэмжээнд голлон ашигладаг.